front-start
Aktywność fizyczna w zapobieganiu i leczeni depresji PDF Email
(1) Uniwersytet Medyczny w Łodzi, (2) Instytut Kardiologii w Warszawie 
Jak wynika z licznych badań obserwacyjnych, aktywność fizyczna o odpowiedniej dawce i intensywności może skutecznie przeciwdziałać depresji. Okazuje się, że ćwiczenia fizyczne mogą być równie skuteczne w łagodzeniu objawów depresyjnych jak leki antydepresyjne, indywidualna czy zbiorowa psychoterapia. Dosłownie i w przenośni można „odejść” od depresji. Chodzenie, bowiem, jest jednym z najlepszych sposobów na zapobieganie i leczenie depresji i zaburzeń nastroju.

W badaniach naukowych najczęściej opisuje się korzyści wynikające ze spacerów czy szybkich marszów, gdyż jest to rodzaj wysiłku najbardziej uniwersalny, nie wymagający szczególnych umiejętności, warunków otoczenia ani nakładów finansowych Jednakże wiele innych rodzajów aktywności fizycznej ma również udokumentowaną skuteczność w tym zakresie, jak na przykład pływanie, jazda na rowerze, aerobik, bieganie na nartach itp. Korzystny wpływ wykazują także ćwiczenia rozciągające i relaksacyjne, w tym również takie formy treningu jak Tai Chi. Korzystne efekty ćwiczeń fizycznych zostały opisane zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, także u osób w wieku podeszłym, dzieci i młodzieży oraz u pacjentów z nasilonymi objawami depresji. W opublikowanej niedawno pracy przeglądowej przedstawiającej wyniki 67 prac oryginalnych, dotyczących zależności między występowaniem depresji a wysiłkiem fizycznym można przeczytać że regularny wysiłek fizyczny zmniejsza nasilenie objawów depresji a także w wieloletniej obserwacji prospektywnej zmniejsza częstość występowania depresji. Z drugiej strony wiadomo, że wieloletnia niedostateczna aktywność fizyczna zwiększa ryzyko i nasila objawy depresji.

  Co ciekawe, ćwiczenia fizyczne przynoszą bardzo szybko wymierne rezultaty. W jednym z badań zaobserwowano poprawę nastroju już po 10 minutach od rozpoczęcia treningu. Istotny i trwały efekt antydepresyjny odnotowano natomiast już po dziesięciu 30-minutowych sesjach marszu na bieżni. Warto w tym miejscu wspomnieć, że środki przeciwdepresyjne zwykle wymagają co najmniej 2 tygodni regularnego dawkowania zanim pojawią się pierwsze oznaki poprawy nastroju. Poprawa samopoczucia w odpowiedzi na wysiłek fizyczny może utrzymywać się nawet kilka miesięcy. W jednym z badań wykazano, że osoby, które codziennie spacerowały przez okres 7 tygodni odczuwały zmniejszenie objawów depresyjnych jeszcze przez kolejne 5 miesięcy.

Ze względów praktycznych niezwykle ważna jest odpowiedź na pytanie, jaki rodzaj, czas trwania i intensywność wysiłku fizycznego są najbardziej właściwe z punktu widzenia profilaktyki (a także leczenia) depresji. Na to pytanie nie ma w chwili obecnej jednoznacznej odpowiedzi. Dotychczasowe wyniki badań wskazują, że nawet niewielkie dawki wysiłku fizycznego są skuteczne w zapobieganiu bądź łagodzeniu objawów depresji. Niektóre prace wskazują że ćwiczenia dwa razy w tygodniu redukują częstość występowania depresji o ok. 50%, zaś dawka ćwiczeń o umiarkowanej intensywności trwająca zaledwie 1,5 godziny tygodniowo zmniejszyła znacząco częstość objawów depresji w dużej (liczącej ponad 1500 osób) grupie kobiet w wieku 18–65 lat.