front-start
Czy wysiłek fizyczny może być niebezpieczny? PDF Email
(1) Uniwersytet Medyczny w Łodzi, (2) Instytut Kardiologii w Warszawie 
Liczne dowody naukowe wskazują bezspornie, że rekreacyjna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności u zdrowych osób dorosłych obniża całkowite ryzyko zgonu (tzn. niezależnie od przyczyny) oraz ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Silnie ugruntowane są także dowody na skuteczność regularnej aktywności fizycznej wśród chorych z chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym, chorobami naczyń mózgowych i obwodowych czy z cukrzycą, Wyważony program ćwiczeń powinien obejmować nie tylko trening wytrzymałościowy, ale także ćwiczenia oporowe i rozciągające stawy, aby poprawić zdolność danej osoby do sprawnego codziennego funkcjonowania, wykonywania zadań wymagających sprawności fizycznej przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka urazu.
   
Pomimo oczywistych korzyści uzyskiwanych z aktywnego trybu życia, każdy wysiłek fizyczny jest dla organizmu wyzwaniem i może mieć skutki uboczne. Dotyczy to w szczególności osób prowadzących przez lata siedzący tryb życia i zmieniających gwałtownie swoje dotychczasowe nawyki, próbując w ten sposób nadrobić stracony czas. Warto pamiętać, iż ćwiczenia mogą wyzwolić lub przyspieszyć rozwój uśpionych patologii drzemiących w organizmie, nieobecnych w stanie spoczynku.
Do najczęściej opisywanych skutków ubocznych aktywności fizycznej należą:
  • Urazy mięśniowo-stawowe
  • Zaburzenia metaboliczne
  • Zaburzenia w obrazie krwi i funkcjonowaniu narządów wewnętrznych
  • Infekcje, stany zapalne, reakcje alergiczne
  • Bezpośrednie wyzwalanie niekorzystnych zdarzeń związanych z pracą serca.

 






  Mając na względzie powyższe możliwe niepożądane efekty ćwiczeń fizycznych konieczne jest właściwe zaplanowanie treningu z uwzględnieniem indywidulanych potrzeb i możliwości organizmu. Regularny trening powinien być poprzedzony wizytą u lekarza i wykonaniem badań kwalifikacyjnych, zwłaszcza w grupie osób z wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego czy u pacjentów z uprzednio rozpoznaną chorobą przewlekłą i przyjmujących na stałe środki farmakologiczne. Istnieje także szereg bezwzględnych i względnych przeciwwskazań do wykonywania systematycznych ćwiczeń fizycznych, których obecność może zostać stwierdzona dopiero po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Do oczywistych przeciwwskazań należą organiczne, zaawansowane wady serca, znaczne uszkodzenie narządów wewnętrznych, groźne zaburzenia rytmu serca, niestabilna choroba wieńcowa czy niewyrównana cukrzyca. Należy jednak pamiętać, że również niekontrolowane nadciśnienie tętnicze czy choroba wrzodowa żołądka, a także nawet banalny stan zapalny w organizmie stanowi przeciwwskazanie do systematycznej aktywności fizycznej. Niektóre z tych ograniczeń mają charakter czasowy i obowiązują do czasu wyleczenia lub wyrównania klinicznego.

Po zakwalifikowaniu do wykonywania ćwiczeń fizycznych warto pamiętać, że większości urazów i uszkodzeń można zapobiec poprzez stopniowe dochodzenie do pożądanego stopnia wysiłku fizycznego. W początkowym okresie treningów należy raczej skoncentrować się na większej częstotliwości ćwiczeń, a nie na ich intensywności. Szczególnie niebezpieczna jest aktywność fizyczna wykonywana w sposób nagły, nieregularny, niezaplanowany i ze zbyt dużą intensywnością.