front-start
Kiedy krzepliwość krwi może być groźna? PDF Email
Instytut Kardiologii w Warszawie 


Leczenie przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe:

Czy wiesz, że:

  • Płytki krwi przeżywają w organizmie człowieka około 10 dni, każdego dnia 10% płytek jest wymieniane na nowe

  • Leczenie przeciwpłytkowe zabezpiecza przed nawrotem choroby wieńcowej

  • Leczenie przeciwzakrzepowe zapobiega zakrzepom i udarom mózgu



Po przebytym zawale serca leczonym założeniem 3 stentów,  lekarze zalecili mi przyjmowanie leków, które mają  zapobiegać nawrotowi choroby: aspiryny i clopidogrelu. Proszę o więcej informacji, jak te leki działają i czy muszę zachować jakieś środki ostrożności?

Podczas zawału serca (aktualna nazwa to ostry zespół wieńcowy) dochodzi do pęknięcia blaszki miażdżycowej i w jego wyniku uszkodzenia śródbłonka, czyli wewnętrznej warstwy ściany naczynia. Założony stent dodatkowo uszkadza śródbłonek, albowiem w świetle naczynia znajdują się niczym nie pokryte metalowe oczka stentu. Zadaniem organizmu jest jak najszybsza naprawa śródbłonka i pokrycie uszkodzeń warstwą skrzepu zbudowanego z płytek krwi. Płytki posiadają właściwości zlepne – przylejają się do uszkodzonego śródbłonka, a następnie przyciągają i przyklejają następne warstwy płytek. Prowadzi to do szybkiej naprawy, ale równocześnie światło naczynia i wszczepionego stentu mogą ulec niebezpiecznemu zwężeniu przez wytworzony skrzep. Leki przeciwpłytkowe pozbawiają płytki właściwości zlepnych w taki sposób, że przepływając z prądem krwi odbijają  się od ściany naczynia i innych płytek, nie tworząc skrzepliny. Proces gojenia jest wolniejszy, ale bezpieczny. W trakcie leczenia lekami przeciwpłytkowymi należy okresowo kontrolować liczbę płytek, pamiętać również, że w razie skaleczenia lub krwotoku okres krwawienia jest wyraźnie dłuższy.


Choruję na chorobę wieńcową, jestem kilka lat po zawale. Czeka mnie operacja okulistyczna, lekarz prosił abym wcześniej odstawił aspirynę, ale nie powiedział kiedy. Czy trzy dni wystarczy? Kiedy zacząć ją brać ponownie?

Przy operacjach lekarze często obawiają się krwotoku, dlatego jeśli to możliwe, proszą o odstawienie aspiryny. Jak pisałam już wcześniej, aspiryna i inne leki przeciwpłytkowe pozbawiają płytki krwi właściwości zlepnych, umożliwiających tworzenie skrzepu i hamujących krwawienie. Płytki po kontakcie z lekiem w surowicy krwi, tracą swoje właściwości zlepne raz na zawsze. Płytki żyją około 10 dni, tak więc każdego dnia produkowane jest w wątrobie około 10% nowych płytek. Jeśli odstawi Pan aspirynę, nowo produkowane płytki nie zetkną się z lekiem, więc będą zdolne do tworzenia skrzepu. Do prawidłowej krzepliwości potrzeba około 70% dobrze funkcjonujących płytek, więc odstawienie  aspiryny musi nastąpić najpóźniej  na 7 dni przed planowaną operacją. Po zabiegu, jeśli tylko ryzyko krwawienia ustąpi, powinien Pan jak najszybciej powrócić do przyjmowania aspiryny.


Mój mąż niedawno wyszedł ze szpitala po zawale serca, miał założone stenty. W karcie wypisowej lekarz napisał, że musi przyjmować lek przeciwpłytkowy clopidogrel przez miesiąc i aspirynę na stałe. Moja siostra też miała założone stenty, chociaż nie przeszła zawału i ten sam lek musi brać przez rok.  Czy to nie pomyłka? Lek jest drogi, ale jeśli miałby pomóc, to mąż będzie go brał dłużej.

Okres w którym pacjent powinien  przyjmować dwa leki przeciwpłytkowe zależy od rodzaju stentu, a także od rozległości i rodzaju zawału. W przypadku stentów metalowych zakładanych najczęściej w świeżym zawale, okres ten wynosi minimum 1 miesiąc, przy stentach powlekanych lekiem – 12 miesięcy. W karcie wypisowej powinien być opisany rodzaj stentu.  Lekarz może zalecić pacjentowi dłuższe przyjmowanie terapii dwoma lekami, jeśli będą do tego wskazania.


Mam od niedawna wszczepioną sztuczną zastawkę serca, stale biorę leczenie przeciwzakrzepowe, ale ciągle nie wiem, co wpływa na wyniki krzepnięcia krwi które wykonuję. Leku biorę ciągle tyle samo, a wyniki stale się różnią.

Właśnie dlatego, że trudno jest ustalić stałą dawkę leku przeciwkrzepliwego, trzeba często kontrolować układ krzepnięcia (w Pani przypadku tzw. INR).  Na jego wynik ma wpływ nie tylko ilość przyjmowanego leku przeciwzakrzepowego, ale też aktualna dieta, stan zdrowia i inne przyjmowane leki. Wymienienie wszystkich przekracza ramy tego opracowania, ale można przyjąć pewną uniwersalna zasadę. Jeśli lekarz zleci Pani nowy, dodatkowy lek, albo jeśli znacząco zmieni Pani dietę, na przykład z powodu wyjazdu, po 2-3 dniach należy wykonać kontrolę INR. Pozwoli to wcześniej zareagować  na zmianę poziomu krzepnięcia i dostosować dawkę leku, aby INR wrócił do poziomu ustalonego przez lekarza (zwykle dla pacjentów po wszczepieniu zastawki między 2,5-3,5). Zbyt rzadka kontrola INR nasila ryzyko poważnych powikłań, takich jak krwotoki, udary i zakrzepy, a nawet zablokowanie przez skrzep wszczepionej  zastawki.





  Z powodu migotania przedsionków od dłuższego czasu stale przyjmuję Acenokumarol. Mam planowaną operację wymiany stawu biodrowego. Kiedy i jak powinnam zamienić lek doustny na zastrzyki i jak do niego wrócić?

W okresie okołooperacyjnym leczenie przeciwzakrzepowe (dostępne leki: Acenokumarol, Sintrom lub Warfin) zamienia  się na podawanie podskórne zastrzyków z tzw. heparyny drobnocząsteczkowej. Powodem takiej zamiany jest zbyt długie działanie leków doustnych i brak możliwości szybkiej poprawy krzepliwości w razie zagrażającego krwawienia. Zwykle leki doustne wystarczy odstawić na 2-3 dni przed planowana operacją, równocześnie rozpoczynając podawanie zastrzyków w dawce ustalonej przez lekarza. Po zabiegu , gdy ryzyko krwawienia ustąpi,  wracamy do leku doustnego w poprzednio stosowanej dawce, ale jeszcze przez dwa dni równolegle przyjmujemy zastrzyki, albowiem lek doustny osiągnie pożądane działanie dopiero po 48 godzinach.


Czy stosując leczenie przeciwkrzepliwe można przyjmować preparaty uszczelniające naczynia takie jak rutinoscorbin  i czy to ma wpływ na poziom INR? Często mam krwotoki z nosa.

Można, ponieważ leczenie przeciwkrzepliwe wpływa na mechanizmy krzepnięcia osocza krwi, a leki zawierające rutozyd takie jak rutinoscorbin działają na ścianę naczyń krwionośnych, powodując jej uszczelnienie. Przy prawidłowo prowadzonym leczeniu przeciwkrzepliwym i zdrowej błonie śluzowej nosa nie powinny występować krwotoki. Radzę skontrolować nos u laryngologa, sprawdzić również czy nie ma Pani zbyt wysokich wartości ciśnienia krwi.


Od kilku lat z powodu choroby wieńcowej przyjmuję stale aspirynę w dawce 150mg. Trzy tygodnie temu miałem napad migotania przedsionków, od tego czasu lekarze zalecili mi dodatkowo przyjmowanie Acenokumarolu. W ulotce wyczytałem, że takie połączenie nie jest zalecane – czy lekarz się nie pomylił?

Rzeczywiście stosowanie dwóch leków wpływających na krzepliwość krwi zwiększa ryzyko powikłań krwotocznych. Jednak w uzasadnionych sytuacjach leki te stosuje się łącznie, z zachowaniem pewnych zasad ostrożności. Dawka aspiryny powinna zostać zmniejszona do 75 mg, powinien Pan też co około 10-14 dni kontrolować poziom INR i zwracać uwagę czy nie występują objawy krwawienia. W celu ochrony błony śluzowej żołądka może Pan przyjmować lek osłaniający np ranitydynę dostępną bez recepty. Lek przeciwzakrzepowy został dołączony ze względu na ryzyko postania skrzepliny w obrębie przedsionka w razie nawrotu migotania przedsionków.