front-start
Wysokie ciśnienie - czy zawsze wymaga leczenia? PDF Email
Instytut Kardiologii w Warszawie 


Dziś garść informacji o nadciśnieniu tętniczym oraz odpowiedzi na pytania zadawane przez naszych czytelników.

Czy wiesz, że:

  • Nadciśnienie tętnicze ma około 30% dorosłych Polaków, a w grupie osób powyżej 60 r.ż. występuje ono u prawie 60% badanych

  • Nadciśnienie tetnicze rozpoznajemy gdy średnia wartość z pomiarów na co najmniej dwóch wizytach przekracza 140/90mmHg.

  • Najczęściej nadciśnienie tętnicze rozwija się z powodu nieprawidłowego stylu życia, wpływa na nie również obciążenie genetyczne



Moja mama z istotną otyłością jest leczona na nadciśnienie. Jaki aparat do pomiaru ciśnienia w warunkach domowych byłby dla niej najlepszy, i czy mogę tym samym aparatem mierzyć ciśnienie u reszty rodziny?

Dla pomiarów ciśnienia wykonywanych w warunkach domowych najlepsze są aparaty automatyczne, z mankietem, z pamięcią poprzednio wykonywanych pomiarów. Aparaty należy zawsze kupować w sklepach medycznych lub aptekach, powinny posiadać certyfikat jakości. Nie należy kupować aparatów na bazarach i od przygodnych osób, bo mogą znacznie fałszować wyniki pomiarów. Jeśli mama jest otyła i ma duży obwód ramienia – prawdopodobnie trzeba dla niej dokupić szerszy mankiet. Na każdym mankiecie napisane jest dla jakiego obwodu ramienia jest przeznaczony – „zwykłe” mankiety są przeznaczone dla obwodu 24-32cm. Aparatem można mierzyć ciśnienie każdemu, natomiast należy pamiętać o doborze mankietu. Nie polecam aparatów nadgarstkowych – są zwykle mało dokładne. Jeśli z aparatu korzysta więcej niż jedna osoba, trzeba zwrócić uwagę, że w pamięci aparatu rejestrowane są wyniki różnych osób.


Lekarz powiedział – proszę prawidłowo mierzyć ciśnienie – co to znaczy?

Spoczynkowy pomiar ciśnienia musi być wykonany w określonych warunkach. Przed pomiarem należy spokojnie posiedzieć przez co najmniej 5-10 minut. Nie należy mierzyć ciśnienia po dużych wysiłkach fizycznych, po posiłku, wypiciu mocnej kawy, alkoholu lub wypaleniu papierosa.
Ciśnienie należy mierzyć w pozycji siedzącej, po założeniu mankietu najlepiej zgięty łokieć oprzeć o stół. W czasie pomiaru nie wolno ruszać ręką. Należy zachować bezwzględną ciszę, ponieważ aparat rejestruje ciśnienie przy pomocy mikrofonu wrażliwego na dźwięki. Trzeba zwrócić uwagę, czy w pobliżu nie gra radio lub telewizor.
Jeśli na jednej ręce ciśnienie jest nieco wyższe niż na drugiej, zawsze należy mierzyć ciśnienie na ręce z wyższymi wartościami.


Czy stwierdzenie u 16 – letniego chłopca podczas pomiaru dokonanego przez szkolną pielęgniarkę wartości  ciśnienia 160/90 oznacza że musi być leczony?

Oczywiście nie. Pojedynczy pomiar ciśnienia zwłaszcza u osoby tak młodej nie może być traktowany jako rozpoznanie choroby i powód do przepisania leków. Na wartość ciśnienia ma wpływ wiele czynników takich jak wysiłek, stres, spożycie posiłku. Wątpliwe jest aby uczeń w szkole mógł przed badaniem spokojnie odpocząć przez 10 minut, siedząc. Inny powód podwyższonych wartości ciśnienia u młodzieży stanowi stres związany z samym pomiarem, z przebywaniem w gabinecie. Jest to tak zwane „nadciśnienie białego fartucha” często spotykane wśród ludzi młodych.
Pomiar ciśnienia u chłopca należy powtórzyć w domu lub w przychodni, w warunkach spokoju, po odpoczynku. W razie wątpliwości można też wykonać coraz łatwiej dostępny w Polsce pomiar całodobowy, zwany też „Holterem ciśnieniowym” W czasie takiego badania pacjent nosi założony aparat rejestrujący ciśnienie, a pomiary wykonywane są automatycznie w ustalonych odstępach czasu przez całą dobę


  Czy to prawda, że prawidłowe ciśnienie u osób starszych może być wyższe niż u młodych? Babcia która ma 75 lat, mówi że w jej wieku ciśnienie 165/100 to norma, ale często boli ją głowa. Co powinna zrobić?

Nieprawda, bez względu na wiek pacjenta powtarzające się pomiary ciśnienia powyżej 140/90 powinny być traktowane jako nadciśnienie i wymagaja leczenia. Babcia powinna jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, gdyż nieleczone nadciśnienie może zwłaszcza w starszym wieku spowodować poważne powikłania, takie jak zawał serca lub udar mózgu.
Bóle głowy prawdopodobnie wynikają z wysokich wartości cisnienia, ale jeśli nie ustapią po rozpoczęciu leczenia warto również skontaktować się z neurologiem.


Moja mama i babcie chorują na nadciśnienie, a ojciec przebył zawał serca. Ja mam 24 lata i czuję się dobrze, ale nie wiem, kiedy powinnam zacząć badania i czy sama kontrola ciśnienia wystarczy. Czy powinnam zgłosić się do lekarza?

Ma Pani rację, że czuje się zaniepokojona swoim stanem zdrowia, gdyż zarówno nadciśnienie tętnicze jak i choroba wieńcowa występują częściej u osób obciążonych genetycznie. Nie mamy wpływu na geny jakie odziedziczyliśmy po rodzicach, ale możemy zrobić dużo aby zapobiec lub opóźnić wystąpienie choroby.
Nie pisze Pani czy ma prawidłową wagę ciała – to bardzo ważne. Proszę pamiętać, aby nie palić papierosów, ograniczać spożycie alkoholu i wszelkich używek. Musi Pani bardzo dbać o regularną aktywność fizyczną – najlepiej co najmniej 4 -5 x w tygodniu nie mniej niż niż 30 minut. Musi Pani również pamiętać o ograniczaniu w diecie soli kuchennej i jedzeniu dużej ilości warzyw i owoców.
Jeśli pomiary ciśnienia wypadają prawidłowo, nie musi Pani iść do lekarza, ale warto w ramach badań okresowych sprawdzić poziom cholesterolu i cukru.


Nie mam w domu aparatu do pomiaru ciśnienia. Czy podwyższone wartości ciśnienia dają jakieś charakterystyczne objawy?

Niestety nie. Nadciśnienie w początkowym okresie często przebiega bezobjawowo. Czasem po wysiłku lub zdenerwowaniu można odczuwać ból głowy (charakterystyczne są bóle „pulsujące” zwłaszcza z tyłu głowy) lub nieprzyjemne kołatanie serca. Zdarzają się zaczerwienienia twarzy lub uczucie suchości gałek ocznych. Często jednak pacjenci nie mają żadnych objawów mimo, że wartości ciśnienia są wysokie. Dlatego warto mierzyc ciśnienie tętnicze przynajmniej raz w roku, a przy stwierdzeniu granicznie wysokich wartości (powyżej 130/85mmHg) co kilka miesięcy.